Showing posts with label Borneo Utara. Show all posts
Showing posts with label Borneo Utara. Show all posts

Bahasa Dayak Dusun Bundu

Bahasa Dayak Dusun Bundu, adalah salah satu dialek dari bahasa Dayak Dusun.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sabahan: Dusunic: Dusun: Bundu

Kamus:
  • aagat = berat
  • abuk = debu
  • agayo = besar
  • akan = makan
  • akapal = tebal
  • alaab = luas
  • alasuʔ = hangat
  • ama = ayah
  • amuʔ = tidak
  • anaru = panjang
  • ansak = masak
  • araat = buruk
  • aragang = merah
  • asawo = suami
  • asawo = istri
  • asilau = kuning
  • asu = berburu
  • atamis = dingin
  • au = tidak
  • bobog = pukul
  • boli = beli
  • boros = bicara, kata
  • botung = danau
  • bungaʔ = bunga
  • daging = daging
  • dalan = jalan / jalur
  • dalat = jarum
  • dilaʔ = lidah
  • dulaʔ = ludah
  • gakod = kaki
  • gamut = akar
  • gibang = kiri
  • gouton = hutan
  • gumayo = tumbuh
  • hombo = mana?
  • houn = awan
  • houn = kabut
  • iahai = kami
  • iato = kita
  • iau = dia
  • iaʔ = engkau
  • iaʔ = anda
  • id = di
  • id saat = di atas
  • id siribaʔ = di bawah
  • id suang = dalam, di dalam
  • igit = pegang
  • ihad = menangis
  • ika = anda
  • ilo = tahu, mengerti
  • ilo = bahwa
  • ilob = muntah
  • ina = ibu
  • indakod = daki, manjat
  • ingkakat = berdiri
  • intob = hitung
  • inum = minum
  • ioho = saya
  • ioloʔ = mereka
  • ipi = mimpi
  • irak = tertawa
  • irikau = duduk
  • isai = siapa?
  • iti = ini
  • kaau = berenang
  • kabang = mulut
  • kagos = ikat
  • kayu = kayu
  • kilong = belok
  • kito = lihat
  • kito = kita
  • kodumaat = petir
  • koilo = tahu, mengerti
  • kokot = gigit
  • korut = laba-laba
  • kukut = garuk
  • kulit = kulit
  • kusai = laki-laki
  • kutu = kutu
  • lapak = bagi
  • latan = baring
  • lihao = bahu
  • likud = belakang
  • liou = leher
  • lisohu = debu
  • lisok = sembunyi
  • lisun = rokok
  • loho = jatuh
  • longon = tangan
  • lumonit = bengkak
  • lunok = lemak / minyak
  • lusou = hati
  • luyung = aliran
  • mato = mata
  • momos = busuk
  • morobuat = kerja
  • ngaaiʔ = semua
  • ngaran = nama
  • nipen = gigi
  • nipon = gigi
  • nondui = nyamuk
  • nonggo = aku, saya
  • nunu = apa?
  • obus = meniup
  • odop = tidur
  • oikum-ikum = malu
  • oitom = hitam
  • okikip = sempit
  • okotoʔ = kecil
  • olohing = tua
  • om = dan
  • ondum = jika
  • onipis = tipis
  • onsok = masak
  • opodih = kusam, tumpul
  • opurak = putih
  • oris = takut
  • oruol = sakit
  • osilou = kuning
  • osiribaʔ = pendek
  • osogit = dingin
  • osonong = baik
  • otomou = hijau
  • otopot = benar, betul
  • otuong = malam
  • otuuh = kering
  • oyopos = basah
  • pagaʔ = peras
  • palapaʔ = sayap
  • panakau = mencuri
  • panau = berjalan kaki
  • pasi = hidup
  • patai = bunuh
  • patai = mati
  • piliʔ = pilih
  • poingkuro = bagaimana?
  • puhobo = bernafas
  • rahan = cabang
  • rahat = laut
  • rahaʔ = darah
  • rasam = hujan
  • ratu' = jatuh
  • ribut = angin
  • rikot = datang
  • rombituon = bintang
  • romos = kotor
  • rongou = dengar
  • roun = daun
  • sadaʔ = ikan
  • sakot = rumput
  • sao = suami
  • sao = istri
  • sapaʔ = kunyah
  • sawo = istri
  • silaon = garam
  • singud = endus, mencium
  • siop = gigit
  • sodu = jauh
  • soira = kapan?
  • somok = dekat
  • songgira = kapan?
  • soogiʔ = meniup
  • sorou = pikir
  • suai = lain
  • sumakit = sakit
  • susu = susu, payudara
  • taam = lempar
  • taan = langit
  • taap = atap
  • tadau = hari
  • tagad = potong
  • talad = bulu
  • tali = tali
  • tama = ayah
  • tanak = anak
  • tanaʔ = bumi / tanah
  • tanom = tanam
  • tapui = api
  • tarom = tajam
  • tasu = anjing
  • tauh = abu
  • tian = perut
  • tikiu = ekor
  • tikus = tikus
  • tina = ibu
  • tinaiʔ = usus
  • tinggoron = guntur
  • tiyan = perut
  • tobuk = rambut
  • todung = hidung
  • togis = pasir
  • tokon = tusuk
  • tolingo = telinga
  • tombir = jahit
  • tombolog = burung
  • tondu = perempuan
  • tonggiluang = cacing (cacing tanah)
  • tontoluʔ = telur
  • toun = tahun
  • tuaʔ = buah
  • tulan = bulan
  • tulang = tulang
  • tulanut = ular
  • tulu = kepala
  • tulud = terbang
  • tulun = orang / manusia
  • tumau = lemak / minyak
  • tusi = garam
  • tutu = menundukkan
  • tutud = bakar
  • uab = menguap
  • ukab = buka
  • ukad = gali
  • wagu = baru
  • waig = air
  • walai = rumah
  • wanan = kanan
  • watu = batu
  • wongkos = ikat
bilangan:
  • iso = satu
  • duo = dua
  • tolu = tiga
  • apat = empat
  • limo = lima
  • onom = enam
  • turuʔ = tujuh
  • waluʔ = delapan
  • siam = sembilan
  • hopod = sepuluh
  • duo nohopod = duapuluh
  • limo nohopod = limapuluh
  • hatus = seratus
  • soribu = seribu

--------------
keterangan:
- ʔ = '

sumber:
- protomalayans.blogspot.com
- antaranews.com
- nformosa.webs.com
- madagascar-library.com
- andamannicobarposts.blogspot.com
- kaltimpost.co.id
- kaltengpos.web.id
- theborneopost.com
- banjarmasinpost.co.id
- newsabahtimes.com.my
- sabah.edu.my
- batakpost.com
- philippinepost.blogspot.com
- newspaper.philippinecentral.com
- language.psy.auckland.ac.nz
- learn-melanau.blogspot.com
- dayakbaru.com
- en.wikipedia.org
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Dayak Banggi

Bahasa Banggi adalah bahasa yang dituturkan oleh suku Dayak Bonggi yang berada di pulau Banggi, Sabah, Malaysia.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sabahan: Dusunic: Bisaya: Banggi

Kamus:
  • afi = api
  • ama = ayah
  • anak = anak
  • asi = siapa?
  • āsu = anjing
  • ati = hati
  • auu = debu
  • awan = awan
  • awu = abu
  • bāli = rumah
  • bār = benar, betul
  • bāru = baru
  • batu = batu
  • beig = air
  • biag = hidup
  • bitūdn = bintang
  • bobok = mulut
  • bohed = burung
  • brān = akar
  • buaitn = bulan
  • buak = buah
  • bubul = bulu
  • budak = bunga
  • damak = kotor
  • dila = lidah
  • dodos = angin
  • dolok = hujan
  • doudn = daun
  • dudu = susu, payudara
  • ĕmbasah = basah
  • ĕmfanas = hangat
  • ĕmpāno = berjalan kaki
  • ĕmpia = baik
  • ĕmputih = putih
  • ĕndabu = jatuh
  • ĕndak = tidak
  • ĕndod = buruk
  • ĕnsĕgak = merah
  • ĕntaram = tajam
  • ĕntī = ini
  • ĕntua = tua
  • ĕŋārdn = nama
  • ĕŋgadak = endus, mencium
  • ěŋgafi = masak
  • ĕŋgĕnifi = mimpi
  • ĕŋinum = minum
  • ĕŋkafal = tebal
  • eŋkorign = kering
  • fahat = akar
  • fandi = tahu, mengerti
  • fī = tangan
  • fuŋgama = bagaimana?
  • gobak = kayu / hutan
  • goudn = rokok
  • iduŋ = hidung
  • ifus = ekor
  • ihi = kami
  • ilab = ludah
  • ino = bahwa
  • intaŋ = bernafas
  • jarum = jarum
  • kĕtofo = potong
  • ki = di
  • kiau = kayu
  • kidoŋor = dengar
  • kikuan = kanan
  • kilibuat = di atas
  • kisiduŋ = di bawah
  • kisoid = dalam, di dalam
  • koh = sayap
  • kubal = kulit
  • kuhud = gigi
  • kui = dia
  • kuid = kuning
  • kuikiwaŋ = kiri
  • lahi = laki-laki
  • lāma = orang, manusia
  • lampad = terbang
  • lāna = lemak / minyak
  • laŋit = langit
  • leidn = lain
  • lěmuŋi = berenang
  • liŋguaŋ = cacing (cacing tanah)
  • liwun = perempuan
  • loud = laut
  • mak = dan
  • māta = mata
  • māti = mati
  • mĕlak = bagi
  • mĕlaŋgu = panjang
  • melimbag = luas
  • mĕlou = malu
  • mĕnihan = mana?
  • miātaŋ = datang
  • midia = besar
  • mihir = pikir
  • mili = pilih
  • miŋat = dekat
  • modom = hitam
  • modop = tidur
  • moduk = jauh
  • mogat = berat
  • mohodn = makan
  • moli = beli
  • molok = takut
  • moro = bicara, kata
  • mufuŋ = duduk
  • musuk = tusuk, menusuk
  • mutaŋ = busuk
  • nahu = mencuri
  • nanam = tanaman
  • niap = hitung
  • nigad = ikat
  • nimbak = tembak
  • nohol = gigit
  • nuhud = garuk
  • numbuk = pukul
  • nunsup = hisap
  • nutugn = bakar
  • obuk = rambut
  • odu = hari
  • onsi = daging
  • onuh = apa?
  • ou = aku, saya
  • owu = bahu
  • puhu = pendek
  • rāh = darah
  • rāmig = dingin
  • raobi = malam
  • rihut = rumput
  • sadak = ikan
  • safu = atap
  • sāh = istri
  • sahit = sakit
  • sāna = suami
  • saŋa = cabang
  • sĕmarik = berbaring
  • sĕmblahi = mendaki
  • sĕsia = kita
  • sihud = tikus
  • tali = tali
  • tānah = bumi / tanah
  • tĕmeis = menangis
  • tiagn = perut
  • tigoru = leher
  • timus = garam
  • tiŋgiwa = buka, ungkap
  • tonok = nyamuk
  • toudn = tahun
  • toyok = kecil
  • tulagn = tulang
  • uei = kaki
  • uhu = engkau
  • ulagn = ular
  • ulu = kepala
bilangan:
  • isa = satu
  • dua = dua
  • taolu = tiga
  • afad = empat
  • ? = lima
  • ? = enam
  • ? = tujuh
  • ? = delapan
  • ? = sembilan
  • ? = sepuluh
  • ? = duapuluh
  • ? = limapuluh
  • ? = seratus
  • ? = seribu

--------------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:
- protomalayans.blogspot.com
- antaranews.com
- nformosa.webs.com
- madagascar-library.com
- andamannicobarposts.blogspot.com
- kaltimpost.co.id
- kaltengpos.web.id
- theborneopost.com
- banjarmasinpost.co.id
- newsabahtimes.com.my
- sabah.edu.my
- batakpost.com
- philippinepost.blogspot.com
- newspaper.philippinecentral.com
- language.psy.auckland.ac.nz
- learn-melanau.blogspot.com
- dayakbaru.com
- en.wikipedia.org
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Dayak Kadazandusun Kota Belud

Bahasa Dayak Kadazandusun Kota Belud, sebenarnya adalah salah satu dialek dari bahasa suku Dayak Dusun yang bermukim di Kota Belud. Tetapi karena penggabungan antara kedua etnis, suku Dayak Dusun dan suku Dayak Kadazan, maka bahasa yang digunakan kedua etnis inipun disebut sebagai bahasa Dayak Kadazandusun. Ada peneliti yang beranggapan bahwa bahasa Kadazandusun ini berasal dari bahasa Achimet Tori, salah satu bahasa sub-suku dari bahasa Mongolia.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sabahan: Dusunic: Dusun: Kadazandusun

Kamus:
  • agayo = besar
  • akapal = tebal
  • alaab = luas
  • alasu' = hangat
  • amu' = tidak
  • anaru = panjang
  • araat = buruk
  • aragang = merah
  • atandai = tipis
  • atarom = tajam
  • awagat = berat
  • botung dot agayo = danau
  • dalat = jarum
  • dila' = lidah
  • gakod/lapap = kaki
  • gamut = akar
  • gibang = kiri
  • gouton = hutan
  • hawun = awan
  • hawun = kabut
  • hilo id = di
  • honggo = mana?
  • hulu = bulu
  • id sawat = di atas
  • id siriba' = di bawah
  • id sodu' = jauh
  • id somok = dekat
  • id suang = dalam, di dalam
  • ilo' = bahwa
  • isai = siapa?
  • iti = ini
  • iya' = engkau
  • iyahai = kami
  • iyati' = kami
  • iyau = dia
  • iyoho' = aku, saya
  • iyokoyu = anda
  • iyolo' = mereka
  • kabang = mulut
  • kayu = tongkat / kayu
  • kodumaat = petir
  • koinsanai = semua
  • korut = laba-laba
  • kulit = kulit
  • kumaau = berenang
  • kumilong = belok
  • kusai = laki-laki
  • kutu = kutu
  • lihawa = bahu
  • likud = belakang
  • liou = leher
  • lisun = rokok
  • longon = tangan
  • lumii = berbaring
  • lumisok = sembunyi
  • lumoho = jatuh
  • lumonit = bengkak
  • lumuyung = aliran
  • lunok = lemak / minyak
  • magasu = berburu
  • makan = makan
  • mamaga' = peras
  • mamalapak = membagi
  • mamana' = tembak
  • mamanau = berjalan kaki
  • mamatai = bunuh
  • managad = memotong
  • manakau = mencuri
  • mananom = tanaman
  • matai = mati
  • mato = mata
  • mihad = menangis
  • mindahu' = kerja
  • mindakoi = mendaki
  • mingkakat = berdiri
  • minum = minum
  • mirikau = duduk
  • moddosi = takut
  • modop = tidur
  • moginggat = kunyah
  • mogonsok = masak
  • mokinongou = dengar
  • molohing = tua
  • momili' = pilih
  • momobog = pukul
  • momodula' = ludah
  • momoli = membeli
  • momonguyom = kunyah
  • momoros = mengatakan
  • momuhobo = bernafas
  • momusorou = pikir
  • mongilob = muntah
  • mongintob = hitung
  • mongipi = mimpi
  • mongirak = tertawa
  • mongogos = ikat
  • mongokot = gigit
  • mongonggom = pegang
  • mongukab = buka, ungkap
  • mongukad = menggali
  • mongukut = garuk
  • monguwab = menguap
  • moningud = endus, mencium
  • monobok = tusuk, menusuk
  • monombir = menjahit
  • monosop = hisap
  • monowogi' = tiup
  • montong = lihat
  • monutu = memukul
  • monutud = bakar
  • napasa' = busuk
  • ngaran = nama
  • nipon = gigi
  • noinggaralan = kusam, tumpul
  • nondui = nyamuk
  • nunu = apa?
  • oilo = tahu, mengerti
  • oitom = hitam
  • okikip = sempit
  • okon = tidak
  • okoro' = kecil
  • om = dan
  • ondung = jika
  • opurak = putih
  • oromos = kotor
  • orualan = sakit
  • osilou = kuning
  • osiriba' = pendek
  • osogit = dingin
  • osonong = baik
  • otingayaman = menghindar
  • otomou = hijau
  • otopot = benar, benar
  • otuu = kering
  • oyopos = basah
  • pataam = lempar
  • poimpasi = hidup
  • poingkuro = bagaimana?
  • poposuni = tumbuh
  • puru' = hutan
  • raan = cabang
  • raha' = darah
  • rahat = laut
  • ralan = jalan / jalur
  • rasam = hujan
  • rolu = tali
  • rombituwon = bintang
  • roun = daun
  • rumikot = datang
  • sada' = ikan
  • sakot = rumput
  • sawo = suami
  • sawo = istri
  • silawon = garam
  • soira' = kapan?
  • soliohuk = debu
  • susu = susu, payudara
  • suwai = lain
  • taap = atap
  • tadau = hari
  • talad = sayap
  • tama' = ibu
  • tama' = ayah
  • tana' = bumi / tanah
  • tanak = anak
  • tapa' = ayah
  • tapui = api
  • tasu = anjing
  • tawan = langit
  • tawu = abu
  • tikiu = ekor
  • tikus = tikus
  • tina' = ibu
  • tinai' = usus
  • tinggoron = guntur
  • tiyan = perut
  • tobuk = rambut
  • todung = hidung
  • togis = pasir
  • tolingo = telinga
  • tombolog = burung
  • tondu' = perempuan
  • tonggiluwang = cacing (cacing tanah)
  • tongus = angin
  • tonsi = daging
  • tontolu' = telur
  • totuwong = malam
  • toun = tahun
  • tulan = bulan
  • tulang = tulang
  • tulanut = ular
  • tulu = kepala
  • tulun = orang / manusia
  • tumakad = mendaki
  • tumulud = terbang
  • tundu-undu' = hati
  • tusak = bunga
  • tuwa' = buah
  • wagu = baru
  • waig = air
  • walai = rumah
  • wanan = kanan
  • watu = batu
bilangan:
  • iso' = satu
  • duwo = dua
  • tolu = tiga
  • apat = empat
  • limo = lima
  • onom = enam
  • turu' = tujuh
  • walu' = delapan
  • siyam = sembilan
  • hopod = sepuluh
  • duwo nohopod = duapuluh
  • limo nohopod = limapuluh
  • hatus = seratus
  • soribu = seribu

--------------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:
- protomalayans.blogspot.com
- antaranews.com
- nformosa.webs.com
- madagascar-library.com
- andamannicobarposts.blogspot.com
- kaltimpost.co.id
- kaltengpos.web.id
- theborneopost.com
- banjarmasinpost.co.id
- newsabahtimes.com.my
- sabah.edu.my
- batakpost.com
- philippinepost.blogspot.com
- newspaper.philippinecentral.com
- language.psy.auckland.ac.nz
- learn-melanau.blogspot.com
- dayakbaru.com
- en.wikipedia.org
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain


Bahasa Dayak Lahanan

Bahasa Dayak Lahanan, adalah bahasa yang diucapkan oleh suku Dayak Lahanan, di Sabah, Malaysia.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Melanau-Kajang: Kajang: Lahanan

Kamus:
  • abaʔ = mana?
  • adig = anda
  • akow = aku
  • amaʔ = ayah
  • amut = akar
  • anak = anak
  • apuy = api
  • aran = nama
  • asow = anjing
  • atay = hati
  • atip = pasir
  • atip = sempit
  • b|lakaw = berjalan kaki
  • baa = bengkak
  • baat = berat
  • bakan = besar
  • baŋ = tahu, mengetahui
  • baŋət = laut
  • bariŋ = telinga
  • basaʔ = basah
  • batow = batu
  • bau = masak
  • bau = baru
  • bauy = angin
  • bawaŋ = danau
  • baʔ = mulut
  • baʔa = daging
  • bə|lavu = jatuh
  • bəbaŋ = bahu
  • bəkən = dia / dia
  • bəlaŋ = luas
  • bənun = abu
  • bərak = bunga
  • bəti = kaki
  • biju = jauh
  • blavow = tikus
  • bugwa = buah
  • bujay = kiri
  • bulow = rambut
  • bulun = bulu
  • buri = usus
  • busaŋ = hitam
  • butit = perut
  • butun = potong
  • danum = air
  • daw = hari
  • daʔun = daun
  • diamok = nyamuk
  • duman = tahun
  • gatən = garuk
  • gaʔ = semua
  • giən = ikan
  • gilig = merah
  • hina|m = ibu
  • ia = baik
  • ikow = engkau
  • ikuy = ekor
  • ilow = tidak
  • iñak = lemak / minyak
  • inan = bahwa
  • inəbukən = lain
  • itu = ini
  • jantaʔ = dan
  • jillaʔ = lidah
  • jilu = jalan / jalur
  • jiʔat = buruk
  • kajən = kusam, tumpul
  • kapan = tebal
  • katan = bakar
  • kavu = pendek
  • kaʔan = bagaimana?
  • kək|ɪlaŋ = belok, ubah arah
  • kənuʔa = leher
  • kərow = kulit
  • kətuʔən = bintang
  • kita iow = kami
  • kitah = kita
  • kito = mati
  • kuhoŋ = kepala
  • kuman = makan
  • kuniŋ = kuning
  • kutow = kutu
  • laŋit = langit
  • larun = panjang
  • lat = sayap
  • laʔa = darah
  • laʔik = berkata
  • ləkin = dekat
  • lərəm = malam
  • ləvu = rumah
  • ləwa = perempuan
  • likut = belakang
  • liley = laki-laki
  • linow = orang / manusia
  • lovaŋ = dalam, di dalam
  • luaw = debu
  • luaʔ = kotor
  • lugwa = aliran
  • luvaŋ urow = kayu / hutan
  • mamah = peras
  • manok = burung
  • mapok = kering
  • maram = busuk
  • maroŋ = benar, betul
  • mata = mata
  • məjat iʔik = bernafas
  • məlut = tidur
  • mənilip = terbang
  • mətoŋ = lempar
  • mia = bagi
  • mikət = ikat
  • milaʔ = tertawa
  • miri = baring
  • mitig = lempar
  • mivit = pegang
  • mu|ñup = meniup
  • murip = hidup
  • ñaduy = kerja
  • ñait = tajam
  • naŋih = nangis
  • napag = tusuk, menusuk
  • naw = apa?
  • ñay = datang
  • nəkriŋ = berdiri
  • nəniŋ = dengar
  • nijaʔ = meludah
  • nimak = tembak
  • ñimit = hijau
  • ñiŋ = garam
  • ñipa = ular
  • ñipən = gigi
  • ñipi = tipis
  • nisip = hisap
  • nutaʔ = muntah
  • ŋaleʔ = gali
  • ŋ-arək = endus, mencium
  • pana = hangat
  • pə-kito = bunuh
  • pət = potong
  • pikir = pikir
  • pilap = lihat
  • piñap = hitung
  • pok = pukul
  • poʔut = takut
  • puti = putih
  • ru = minum
  • satoŋ = berenang
  • sawa|k = suami
  • sawa|k = istri
  • sey = daging
  • siŋin = dingin
  • sirə|bukən = mereka
  • sirəp = bakar
  • sut = jahit
  • taləy = tali
  • tana = bumi / tanah
  • taʔi = kecil
  • taʔo = kanan
  • tə|lawaʔ = laba-laba
  • teip = gigit
  • təkura = kapan?
  • təlu = telur
  • təvusu = tua
  • tey = di
  • tugun = rokok
  • tuju = tangan
  • tulwaŋ = tulang
  • ujan = hujan
  • ulət = cacing (cacing tanah)
  • uniŋ = abu
  • uŋu = duduk
  • uroŋ = hidung
  • urow = rumput
  • ʔap = awan
  • ʔap = kabut
bilangan:
  • dìa = satu
  • lugwa = dua
  • təlow = tiga
  • pat = empat
  • ? = lima
  • ? = enam
  • ? = tujuh
  • ? = delapan
  • ? = sembilan
  • ? = sepuluh
  • ? = duapuluh
  • ? = limapuluh
  • ? = seratus
  • ? = seribu
--------------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:
- protomalayans.blogspot.com
- antaranews.com
- nformosa.webs.com
- madagascar-library.com
- andamannicobarposts.blogspot.com
- kaltimpost.co.id
- kaltengpos.web.id
- theborneopost.com
- banjarmasinpost.co.id
- newsabahtimes.com.my
- sabah.edu.my

- batakpost.com
- philippinepost.blogspot.com
- newspaper.philippinecentral.com
- language.psy.auckland.ac.nz
- learn-melanau.blogspot.com
- dayakbaru.com
- en.wikipedia.org
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Dayak Melanau Mukah

Bahasa Dayak Melanau Mukah, adalah bahasa yang diucapkan oleh suku Dayak Melanau yang tersebar di pesisir pantai kawasan lembah utara Sungai Rajang, Igan, Mukah, Oya, dan Bintulu. Semuanya berada di wilayah Mukah, Sarawak, Malaysia.

Bahasa Dayak Melanau memiliki beberapa dialek, yaitu:
  • Mukah
  • Matu-Daro
  • Kanowit
  • Sibu
  • Seru
  • Tanjong

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Melanau-Kajang: Melanau 

Kamus:

Bahasa Dayak Melanau dialek Mukah
  • [duduh] = guntur
  • [kapey] = bahu
  • [kekelat] = petir
  • [m-imun] = tanaman
  • [misik] = masak
  • [susew] = susu, payudara
  • abuk = debu
  • abuyh = kabut
  • adik = pendek
  • akah = akar
  • akew = aku
  • alew = panjang
  • amun = jika
  • amut = akar
  • anék = anak
  • anum = air
  • apuy = api
  • apuʔ = putih
  • asew = anjing
  • atay = hati
  • awan = awan
  • ayeŋ = besar
  • ayeŋ = luas
  • baat = berat
  • basaʔ = basah
  • batew = batu
  • baw = di atas
  • baʔew = baru
  • baʔtaʔew = tahu
  • bebaʔ = mulut
  • belabaw = tikus
  • belabuʔ = jatuh
  • belebawaʔ = laba-laba
  • betuka = usus
  • betul = benar
  • bilem = hitam
  • bitén = bintang
  • buaʔ = buah
  • buduk = kaki
  • buk = rambut
  • bulan = bulan
  • bulew = bulu
  • buŋa = bunga
  • buta = belakang
  • buyaʔ = pukul
  • d|abew = abu
  • daat = laut
  • daaʔ = darah
  • dabouw = debu
  • dagiŋ = daging
  • danaw = danau
  • daʔun = daun
  • de|lew ien = mereka
  • dengah = kabar
  • di|baʔ = di bawah
  • diaʔ = baik
  • dipa = ular
  • enda = tidak
  • gaduŋ = hijau
  • gaʔ = di
  • gaʔgaan = mana?
  • guem = perut
  • guun = hutan
  • ien = bahwa
  • inou = apa
  • itew = ini
  • j|ikan = ikan
  • jalan = jalan / jalur
  • jauʔ = jauh
  • jelaʔ = lidah
  • jigem = dan
  • jujuk = aliran
  • ka'au = kau
  • kan = kamu
  • kapan = tebal
  • kayew = kayu
  • kaʔ = engkau
  • ke|lew = anda
  • kejiwat = cacing (cacing tanah)
  • keman = makan
  • keman = makan
  • kerja = kerja
  • kiayh = nyamuk
  • kuba tan = bagaimana?
  • kubou = rumah
  • kuduʔ = duduk
  • kukut = gali
  • kulit = kulit
  • kuniŋ = kuning
  • kutew = kutu
  • lakey = tua
  • laŋit = langit
  • lasuʔ = hangat
  • lautan = laut
  • law = hari
  • lawei = cabang
  • lay = laki-laki
  • lebok = rumah
  • lebuʔ = rumah
  • liŋa = telinga
  • lipih = tipis
  • lubéŋ = dalam, di dalam
  • madam = busuk
  • m-agem = pegang
  • mahew = perempuan
  • makaw = berjalan kaki
  • malem = malam
  • mamaʔ = kotor
  • mamaʔ = buruk, jahat
  • mañit = tajam
  • manuk = burung
  • mata = mata
  • matay = mati
  • me-gahut = garuk
  • me-galéŋ = lempar
  • me-gaup = meniup
  • me-jaʔit = jahit
  • mekeŋ = buka
  • melew = kami
  • meley = beli
  • me-misit = peras
  • me-muput = meludah
  • me-naŋéh = nangis
  • menaʔah = dengar
  • meñebut = berkata
  • me-nimek = tembak
  • meŋ-adek = endus, mencium
  • meŋéŋ = takut
  • miaʔ = menghindar
  • mibay = beli
  • m-ituŋ = hitung
  • mubah = bagi
  • mubal = pukul
  • mubed = ikat
  • mun = jika
  • munuʔ = bunuh
  • mupah = pukul
  • ñagem = tangan
  • ñat = besar
  • nau = apa
  • nay = pasir
  • ñaʔem = air
  • ñék = lemak / minyak
  • ñel = kusam, tumpul
  • ngadan = nama
  • ñipen = gigi
  • nou = kau
  • ñuñaʔ = kunyah
  • nya'am = air
  • ŋadan = nama
  • paéŋ = sayap
  • pahaʔ = jatuh
  • paŋay = angin
  • paya = kapan?
  • paʔit = perut
  • pebuut = bernafas
  • pedéh = sakit
  • peguy = melihat
  • pekedeŋ = berdiri
  • pe-lim = sembunyi
  • penupei = mimpi
  • penupey = mimpi
  • pepatéŋ = baring
  • pepikir = pikir
  • pesiliŋ = terbang
  • pe-tuab = menguap
  • petut pangai = kentut
  • piliʔ = pilih
  • pipaʔ = berburu
  • pusiŋ = belok, ubah arah
  • putaʔ = muntah
  • sai = siapa
  • sapaw = atap
  • sawa = suami
  • sawa = istri
  • say = siapa?
  • segaʔ = dekat
  • sek = rumput
  • sék = merah
  • semua = semua
  • sia = garam
  • sien = dia
  • siŋuh = dingin
  • subut = gigit
  • suleg = bakar
  • susep = hisap
  • ta'ew = mengetahui
  • tajuh = jarum
  • taley = tali
  • tama = ayah
  • tanaʔ = bumi / tanah
  • tapaʔ = datang
  • taʔew = kanan
  • taʔun = tahun
  • telew = kita
  • teluh = telur
  • tenawan = orang / manusia
  • teŋuʔ = leher
  • tetawa = tertawa
  • tikaw = mencuri
  • tikiu = ekor
  • tina = ibu
  • tubek = tusuk, menusuk
  • tubuʔ = tumbuh
  • tudip = hidup
  • tuduy = tidur
  • tugun = rokok
  • tuked = memanjat
  • tuléŋ = tulang
  • tutek = potong
  • tuteng = minum
  • tuteŋ = minum
  • tutug = menundukkan
  • tu'u = betul
  • tuun = berenang
  • uaʔ inew = apa?
  • uaʔ kéʔ = lain
  • uduŋ = hidung
  • uéŋ = kering
  • ujan = hujan
  • ulay = kiri
  • ulew = kepala
  • umit = kecil
  • umit = sempit
  • umiʔ = kecil
  • umiʔ = sempit
  • upat = bengkak
  • urayh = debu
  • yai = siapa

bilangan:
  • ja = satu
  • satu = satu
  • dua = dua
  • telew = tiga
  • pat = empat
  • lima = lima
  • nem = enam
  • tuju' = tujuh
  • lapan = delapan
  • ayan = delapan
  • ulan = sembilan
  • pelu'en = sepuluh
  • dua pulo' = duapuluh
  • lima pulo' = limapuluh
  • se ratuih = seratus
  • se ribu = seribu

Bahasa Dayak Melanau dialek Matu-Daro
  • keman = makan
  • tuteng = minum
  • anum = air
  • sai = siapa
  • mo = kau
  • ngadan = nama
  • lebuk = rumah
  • wano = apa
  • britah = kabar
  • makau = jalan
  • temuk = mandi

--------------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:

- protomalayans.blogspot.com
- antaranews.com

- nformosa.webs.com
- madagascar-library.com
- andamannicobarposts.blogspot.com
- kaltimpost.co.id

- kaltengpos.web.id
- theborneopost.com
- banjarmasinpost.co.id
- newsabahtimes.com.my
- sabah.edu.my
- philippinepost.blogspot.com
- newspaper.philippinecentral.com
- language.psy.auckland.ac.nz
- learn-melanau.blogspot.com
- dayakbaru.com
- en.wikipedia.org
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Dayak Ida'an

Bahasa Dayak Ida'an, adalah bahasa yang diucapkan oleh suku Dayak Ida'an di Sabah, Malaysia.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sabahan: Ida’an 

Kamus:
  • abuk = debu
  • adi = bahwa
  • adtu = jauh
  • aku = aku, saya
  • allop = tajam
  • allun = hidup
  • amaʔ = ayah
  • anak = anak
  • ano = ini
  • apon = tidak
  • apuy = api
  • arat = buruk
  • asu = anjing
  • asuk = tebal
  • atay = hati
  • atug = kering
  • au = abu
  • badung = duduk
  • bagku = baru
  • balay = rumah
  • bano = suami
  • bapung = sembunyi
  • baraʔ = kata, bicara
  • basaʔ = basah
  • batu = batu
  • bio = dan
  • buat = panjang
  • buaʔ = buah
  • bulan = bulan
  • bulo = tanaman
  • bulu = bulu
  • bunuʔ = bunuh
  • buruy = berdiri
  • butaʔ = bumi / tanah
  • butong = busuk
  • bʌgapuy = masak
  • bʌgarawo = bernafas
  • bʌgkat = berat
  • bʌgʌbbi = ludah
  • bʌkabbun = bekerja
  • bʌkali = gali
  • bʌkiro = hitung
  • bʌkulos = berburu
  • bʌkussop = kunyah
  • bʌkʌppaw = bengkak
  • bʌllit = jahit
  • bʌnor = benar, betul
  • bʌriot = petir
  • bʌris = pasir
  • bʌtun = bintang
  • dalan = jalan / jalur
  • dan = cabang
  • daun = daun
  • derum = jarum
  • dilaʔ = lidah
  • diʔ = di
  • dukut = rumput
  • dungod = bagaimana?
  • gabpi = malam
  • gaddung = hijau
  • gasap = danau
  • gaun = rokok
  • gayo = besar
  • gibang = kiri
  • ginon = anak
  • gnsʌput = tiup
  • gʌdagang = beli
  • gʌdalir = pikir
  • gʌdiliʔ = pilih
  • gʌlagaʔ = masak
  • gʌlati = tahu, mengetahui
  • gʌllunguy = berenang
  • gʌlʌmmak = kering
  • gʌmoya = menguap
  • gʌmuad = muntah
  • gʌnupi = mimpi
  • gʌrʌbutaʔ = jalan kaki
  • gʌrʌkkod = mendaki, manjat
  • gʌsimpang = belok, ubah arah
  • ikaw = engkau
  • ikug = ekor
  • inaʔ = ibu
  • innak = lemak / minyak
  • ino = bahwa
  • iro = mereka
  • irung = hidung
  • kabur = kabut
  • kadong = pendek
  • kasu = kaki
  • kaut putiʔ = awan
  • kingog = dengar
  • kito = kita
  • konan = kanan
  • kulit = kulit
  • kutu = kutu
  • kʌmmi = kami
  • kʌmo = jika
  • kʌrok = burung
  • langati = cacing (cacing tanah)
  • langit = langit
  • laud = angin
  • lig = leher
  • lisi = telur
  • matay = mati
  • mato = mata
  • milaʔ = bagi
  • minum = minum
  • mukos = potong
  • muyu = anda
  • mʌgka = peras
  • mʌgkot = pegang
  • mʌla = takut
  • mʌnagad = lempar
  • mʌngabput = gigit
  • mʌnganaʔ[panaʔ] = tembak
  • mʌngaraʔ = kata, bicara
  • mʌngarok = endus, mencium bau2an
  • mʌngata mata = lihat
  • mʌngawang = buka
  • mʌngilaʔ = bagi
  • mʌngingog = dengar
  • mʌnginum = minum
  • mʌngngan = makan
  • mʌngukos = potong
  • mʌngunuʔ = bunuh
  • mʌngʌgka = peras
  • mʌngʌgkot = pegang
  • mʌngʌnnak = istri
  • mʌnippus = hisap
  • mʌnnik = mendaki, manjat
  • mʌnunu[tunu] = bakar
  • mʌnunuy = ikat
  • mʌnuttu = hantam
  • mʌnʌkkaw = mencuri
  • mʌnʌrog = tusuk, menusuk
  • mʌrim = tertawa
  • mʌssob = datang
  • nammuk = nyamuk
  • naran = nama
  • nay = siapa?
  • nddaʔ = darah
  • ngag = luas
  • nipis = tipis
  • nipon = gigi
  • nong = di
  • nong alag = di bawah
  • nong allom = dalam, di dalam
  • nong tas = di atas
  • nu = apa?
  • nu kidan = kapan?
  • pait = ikan
  • pakat = akar
  • panas = hangat
  • panid = sayap
  • pasang = laut
  • pedtos = sakit
  • pio = baik
  • putiʔ = putih
  • putuk = mulut
  • pʌssit = sempit
  • rudtug = guntur
  • rumo = dia
  • rʌmo = dia
  • rʌttop = dekat
  • sadtong = bahu
  • sapaw = atap
  • sapaʔ = air
  • si = daging
  • sibbuʔ = kuning
  • sidom = hitam
  • sikon = jalan / jalur
  • sikut litun = tikus
  • sillun = lain
  • siruk = malu
  • sʌgingon = semua
  • sʌkkot = merah
  • sʌlapukot = laba-laba
  • sʌmang = belakang
  • sʌmmor = kotor
  • tagad = lempar
  • tagay = garam
  • tahun = tahun
  • tali = tali
  • tanaʔ = pendek
  • tasak = bunga
  • taun = kayu
  • tippak = jatuh
  • tippus = hisap
  • tiritis = usus
  • totaʔ = tangis
  • tubpu = tumbuh
  • tullang = tulang
  • tulud = terbang
  • tumok = kecil
  • tumpul = kusam, tumpul
  • tunuy = ikat
  • tuo = tua
  • turug = tidur
  • tusu = susu, payudara
  • tuttu = hantam
  • tʌkkaw = mencuri
  • tʌlingo = telinga
  • tʌmmil = dingin
  • tʌmulud = terbang
  • tʌray = perut
  • tʌrog = tusuk, menusuk
  • ulang = ular
  • ulu = kepala
  • ulun = orang / manusia
  • ulun kusay = laki-laki
  • ulun liun = perempuan
  • uran = hujan
  • ʌbban = kayu / hutan
  • ʌbpuk = rambut
  • ʌdtaw = hari
  • ʌmbaʔ = mana?
  • ʌmbaʔringaʔ = kapan?
  • ʌŋko = tidak
  • ʌppiʔ = tangan
bilangan:
  • saʔ = satu
  • duo = dua
  • tʌlluʔ = tiga
  • pat = empat
  • limo = lima
  • ? = enam
  • ? = tujuh
  • walu = delapan
  • ? = sembilan
  • ? = sepuluh
  • ? = duapuluh
  • ? = limapuluh
  • ? = seratus
  • ? = seribu

------------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:
- antara
- kaltimpost.co.id
- language.psy.auckland.ac.nz
- dayakbaru.com
- wikipedia
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Dayak Bintulu

Bahasa Dayak Bintulu, adalah bahasa yang diucapkan oleh suku Dayak Bintulu di Sarawak, Malaysia.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sarawakan: Bintulu

Kamus:
  • ã = tidak
  • aɓaw = hati
  • agem = tangan
  • akay = dan
  • akew = aku, saya
  • amut = akar
  • anak = anak
  • anew neh = apa?
  • aŋgap = cabang
  • asew = anjing
  • avew = debu
  • avew = abu
  • avuk = debu
  • avus = awan
  • ay = kaki
  • azeh = besar
  • azeŋ = besar
  • azeŋ = luas
  • babay = mendaki, manjat
  • bakeh = akar
  • bana = suami
  • baruy = angin
  • baseʔ = basah
  • bat = panjang
  • batew = batu
  • batuk = leher
  • ɓaw = di atas
  • ɓaʔ = air
  • baʔi = orang / manusia
  • bejulaʔ = ludah
  • bekeleŋ = belok
  • bekeyan = bagaimana?
  • beleɓuʔ = di bawah
  • belemay = dalam, di dalam
  • belitit = tikus
  • bepikér = berpikir
  • bepusiŋ = belok, putar arah
  • besidek = bernafas
  • betaba = tertawa
  • bitaŋ = bintang
  • bivi = mulut
  • ɓuk = rambut
  • bulan = bulan
  • bulay = kiri
  • bulew = bulu
  • buŋa = bunga
  • dagiŋ = daging
  • ɗaw = hari
  • dembeh = mana?
  • dezaʔ = baik
  • ɗeʔ = lain
  • disiʔ = kecil
  • disiʔ = sempit
  • embun = kabut
  • enjén = ikan
  • gaduŋ = hijau
  • gatuʔ = jatuh
  • guʔ guʔ = semua
  • ieʔ = ini
  • ikaw = engkau
  • ikuy = ekor
  • ineh = bahwa
  • isa = dia
  • janiʔ = dekat
  • jareʔ = api
  • jauʔ = jauh
  • jaʔes = busuk
  • jaʔes = buruk
  • jelaʔ = lidah
  • jelu = jalan / jalur
  • jemiʔ = kotor
  • jiɓiʔ = pendek
  • kambaŋ = bengkak
  • karib = bahu
  • kariŋ = kering
  • kazew = kayu
  • kebagag = laba-laba
  • kekebet = cacing (cacing tanah)
  • kelem = malam
  • kerja = kerja
  • kiban = kayu / hutan
  • kilat = petir
  • kuɗuʔ = duduk
  • kukut = gali
  • kulit = kulit
  • kuñeh = kunyah
  • kuniŋ = kuning
  • kutew = kutu
  • kuʔuŋ tenaʔɪʔ = usus
  • lakaw = berjalan kaki
  • laŋit = langit
  • lekembeh = bagaimana?
  • lemeʔ = lemak / minyak
  • likud = belakang
  • luɓiʔ = baring
  • ma = jika
  • manay = laki-laki
  • manuk = burung
  • mapun = datang
  • mapuʔ = putih
  • mata = mata
  • maw = takut
  • may = di
  • me|lew = kami
  • megazaw = garuk
  • megen = tidur
  • mejaʔit = jahit
  • mejaʔuŋ = tanaman
  • mekapan = tebal
  • meley = beli
  • melipis = tipis
  • memaneh = tembak
  • memasak = masak
  • memaw = endus, mencium bau
  • memen = pegang
  • memes = peras
  • meñat = tajam
  • meñekaw = mencuri
  • meñiri = terbang
  • menutew = pukul
  • meŋajen = kusam, tumpul
  • meŋit = nangis
  • meŋituŋ = hitung
  • merew = berburu
  • meriey = berdiri
  • mesuʔ = mati
  • mevus = tiup
  • mezaʔ = malu
  • miket = ikat
  • mila = merah
  • miten = hitam
  • muɓa = bagi
  • muka = buka
  • murip = hidup
  • ñaran = nama
  • ñelew = anda
  • ñipa = ular
  • ñipen = gigi
  • nupey = mimpi
  • pasér = pasir
  • pebaʔ = mendaki, manjat
  • peɗaw = kering
  • peɗes = sakit, kesakitan
  • peɗiʔ = hangat
  • pegew = bakar
  • peluluk = aliran
  • penaʔ = lempar
  • peñaʔ = makan
  • periŋuy = berenang
  • pesi = berkata
  • pesuʔ = bunuh
  • pilaw = lihat
  • putaʔ = muntah
  • ranaw = danau
  • raput = kabut
  • rat = laut
  • raʔ = darah
  • raʔun = daun
  • reɗu = perempuan
  • sab = rokok
  • saba = istri
  • sajuk = dingin
  • sapaw = atap
  • say = siapa?
  • se|lew = mereka
  • sebandiŋ = dengar
  • sepeŋ = tua
  • suɓaʔ = minum
  • suɓut = gigit
  • susip = hisap
  • taju = jarum
  • taley = tali
  • tama = ayah
  • taneʔ = bumi / tanah
  • taʔew = kanan
  • taʔun = tahun
  • taʔuʔ = tahu, mengetahui
  • te|lew = kita
  • tegur = guntur
  • teliŋa = telinga
  • telu = telur
  • temuek = nyamuk
  • tenan = sakit, tidak sehat
  • tenaʔaw = kapan?
  • tenaʔiʔ = perut
  • teñebab = menguap
  • tiem = garam
  • tieʔ = datang
  • tigeh = benar, betul
  • tilip = sayap
  • tina = ibu
  • tinew = bakar
  • titiʔ = susu, payudara
  • tulaŋ = tulang
  • tumbek = tusuk, menusuk
  • tupa = hantam
  • turuk = tusuk, menusuk
  • tutek = potong
  • tutuk = hantam
  • ujan = hujan
  • ukab = buka
  • ulew = kepala
  • ulun = orang / manusia
  • umaʔ = rumah
  • uŋ = buah
  • urew = rumput
  • uruŋ = hidung
  • vat = berat
  • vaw = baru
bilangan:
  • jiʔeŋ = satu
  • ba = dua
  • lew = tiga
  • pat = empat
  • ? = lima
  • ? = enam
  • ? = tujuh
  • ? = delapan
  • ? = sembilan
  • ? = sepuluh
  • ? = duapuluh
  • ? = limapuluh
  • ? = seratus
  • ? = seribu

-----------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:
- antara
- kaltimpost.co.id
- language.psy.auckland.ac.nz

- dayakbaru.com
- wikipedia
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Dayak Lundayeh

Bahasa Dayak Lundayeh, adalah bahasa yang dituturkan oleh suku Dayak Lundayeh di sepanjang sungai Sesayap, Krayan, Nunukan dan Kabupaten Malinau, Kalimantan Timur serta di Brunei dan perbatasan Sabah-Sarawak, Malaysia Timur. Bahasa Lundayeh ini juga disebut sebagai bahasa Lun Bawang.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sarawakan: Dayic: Kelabitic: Lundayeh

Kamus:
  • abpa' = air
  • abpa' rayeh = laut
  • abuh = abu
  • afo = atap
  • afui = api
  • alem = malam
  • anak = anak
  • angat kayuh = cabang
  • atey = hati
  • awan decur = istri
  • awan delei = suami
  • baa' = basah
  • badaa = pasir
  • bang = dalam, di dalam
  • bara' = bengkak
  • bata' = hijau
  • batek = perut
  • batuh = batu
  • beken = lain
  • beruh = baru
  • birar = kuning
  • bua' = buah
  • buda' = putih
  • bui = angin
  • bulan = bulan
  • buluh = bulu
  • busak = bunga
  • daat = buruk
  • dalan = jalan / jalur
  • dara' = darah
  • decem = malam
  • decur = perempuan
  • delei = laki-laki
  • derut = jahit
  • dier = leher
  • dilaa' = lidah
  • dinger = dengar
  • dita' = di atas
  • do' = baik
  • doon = daun
  • ebpuk = rambut
  • eco = hari
  • eit = sakit
  • eme' = berjalan kaki
  • emung = semua
  • enun = apa?
  • faa = di
  • faag = peras
  • finuu = jarum
  • fulung = kayu / hutan
  • gafung = sembunyi
  • gituen = bintang
  • gor = guntur
  • icung = hidung
  • idan = kapan?
  • ideh = mereka
  • idey = siapa?
  • idi = dan
  • ieh = dia / dia
  • iko = engkau
  • ilad = sayap
  • inebpeh = jatuh
  • ineh = bahwa
  • inih = ini
  • isuut = kecil
  • item = hitam
  • iti' = susu, payudara
  • kabing = kiri
  • kadang = panjang
  • kafal = tebal
  • kafeh = bagaimana?
  • kalat = tali
  • karaa = besar
  • kefur = debu
  • kei = kami
  • keket = kering
  • kelatih = cacing (cacing tanah)
  • kelawa' = laba-laba
  • keli' = tahu, mengetahui
  • kemu' = pendek
  • keted = belakang
  • kilep = petir
  • kubil = kulit
  • kukud = kaki
  • kuman = makan
  • kutuh = kutu
  • laak = tahun
  • labo = tikus
  • lafut = awan
  • lalam = guntur
  • lalid = telinga
  • langit = langit
  • lawid = ikan
  • lemangui = berenang
  • lemek = lemak / minyak
  • lengit = dekat
  • liang = di bawah
  • lifen = gigi
  • lun = orang / manusia
  • mabal = pukul
  • madil = tembak
  • mado = jauh
  • mafaa' = kunyah
  • malaa = berkata
  • malid = tiup
  • marut = garuk
  • mateh = mata
  • matey = mati
  • mebarat = berat
  • mecing = datang
  • meferi' = sempit
  • meleu' = hangat
  • melifii = tipis
  • melutak = kotor
  • meluu = busuk
  • menifeh = ular
  • meno = mencuri
  • meriruh = tertawa
  • mesieb = aliran
  • mesip = sempit
  • mesuu = buka, ungkap
  • meteneb = dingin
  • metoot = takut
  • migu' = malu
  • milii' = pilih
  • mitung = lempar
  • mo' = semua
  • mudur = berdiri
  • muen = endus, mencium bau
  • muley = beli
  • mulun = hidup
  • muyuh = anda
  • naa = tidak
  • nalaa' = lempar
  • namai = tanaman
  • nan = di
  • nangi' = nangis
  • nebpek = tusuk, menusuk
  • nefeh = hantam
  • ngabet = ikat, kencangkan
  • ngadan = nama
  • ngadel = kusam, tumpul
  • ngafak = bagi
  • nganga' = luas
  • ngatey = bunuh
  • ngefut = tembak
  • ngekem = kerja
  • ngelaak = masak
  • ngelicaa' = ludah
  • ngerawey = berpikir
  • ngered = tua
  • ngeseb = bakar
  • ngeteb = potong
  • ngiap = hitung
  • ngilip = berburu
  • ngimet = pegang
  • nginiat = bernafas
  • nginufii = mimpi
  • ngirup = minum
  • nguab = menguap
  • ngubit = gigit
  • ngukab = buka
  • ngukat = gali
  • ngutaa' = muntah
  • nguut = hisap
  • niti' = hisap
  • rabub = rokok
  • rabun = kabut
  • rayeh = besar
  • remier = belok
  • rudap = tidur
  • ruma' = rumah
  • sia' = merah
  • sium = lihat
  • suiit = burung
  • taang = mulut
  • tadem = tajam
  • takung = danau
  • taman = ayah
  • tana' = bumi / tanah
  • telubid = baring
  • temubu' = tumbuh
  • temulud = terbang
  • terur = telur
  • teu = kita
  • ticu' = tangan
  • tinan = ibu
  • tinei' = usus
  • tinueh = kanan
  • tucu' = garam
  • tudo = duduk
  • tudung = bahu
  • tukung = nyamuk
  • tulang = tulang
  • tuluu = benar, betul
  • tumeh = kutu
  • udan = hujan
  • uduh = rumput
  • ukey = mendaki, manjat
  • uko' = anjing
  • uluh = kepala
  • uwi = aku, saya
  • wang = daging
  • wat = akar
  • ya' = rumput
  • yafeh = mana?
  • yur = ekor

bilangan:
  • eceh = satu
  • dueh = dua
  • teluh = tiga
  • afaat = empat
  • limeh = lima
  • enem = enam
  • tudu' = tujuh
  • waluh = delapan
  • liwa' = sembilan
  • fulu' = sepuluh
  • dueh ngefulu' = duapuluh
  • limeh ngefulu' = limapuluh
  • ratuu = seratus
  • ribuu = seribu

-----------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:
- antara
- kaltimpost.co.id
- language.psy.auckland.ac.nz
- wikipedia
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Dayak Bukat

Bahasa Dayak Bukat, adalah bahasa yang diucapkan oleh suku Dayak Bukat, salah satu sub-suku Dayak yang mendiami kecamatan Long Apari, Kutai Barat, Kalimantan Timur, dan kabupaten Kapuas Hulu, Kalimantan Barat, dekat wilayah dekat perbatasan Sarawak-Indonesia, di pegunungan Muller-Schwaner.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sarawakan: Kayan-Kenyah: Kayanic: Muller-Schwaner ’Punan’: Bukat

Kamus:
  • a:sini = daging
  • ajɔʔ = besar
  • ajən = ikan
  • amaʔ = ayah
  • amut = hujan
  • anak = anak
  • anit = kulit
  • apuy = api
  • aran = nama
  • asu = anjing
  • ateʔ = hati
  • avə = tajam
  • avu = abu
  • avun = langit
  • avun = kabut
  • badik = dingin
  • bai = daging
  • bara = pasir
  • barak = bunga
  • batɛk = jatuh
  • bati = kaki
  • batu = batu
  • bava = mulut
  • bavaŋ = bahu
  • begali = gigi
  • bɛhɛŋ = merah
  • biriŋ = tipis
  • bo:vun = awan
  • buaʔ = buah
  • bujuʔ = jauh
  • bulɛ = kiri
  • bulu = bulu
  • but = takut
  • danum = air
  • dawɛŋ = panjang
  • daʔ = darah
  • daʔun = daun
  • dɔrɔ = perempuan
  • dəh = mereka
  • dɛnaʔ = lain
  • doanu = apa?
  • ɛnənaʔ = engkau
  • esiʔ = kecil
  • halo = hari
  • haniʔ = ini
  • hatəʔ = benar, betul
  • hɛʔ = siapa?
  • higɛt = dekat
  • himaʔ = mana?
  • hinu = hitam
  • ilat = sayap
  • inaʔ = bahwa
  • iñə = ibu
  • ipə = lihat
  • isak = masak
  • isuk = tiup
  • iut = buruk
  • ivuʔ = pendek
  • jalaʔ = lidah
  • jan = baik
  • jato = tahu, mengetahui
  • javalo = awan
  • jəp = aku, saya
  • kañay = hangat
  • kapan = tebal
  • karo = pegang
  • kavə = mati
  • kay = kami
  • kɔk = leher
  • kəjavuʔ = bintang
  • kəkama = bagaimana?
  • kəm|talu = anda
  • ken = berkata
  • kiow = kayu
  • kuman = makan
  • kutu = kutu
  • la:lit = akar
  • laŋər = tangan
  • lapət = belakang
  • lavatay = usus
  • lavu = rumah
  • lavup = busuk
  • ləlupak = laut
  • lino = orang / manusia
  • magaŋ = kering
  • majok = lempar
  • mak yap = berjalan kaki
  • maləm = malam
  • mañak = lemak / minyak
  • mapət = potong
  • mapuk = pukul
  • maram = busuk
  • marək = endus, mencium bau
  • mataʔ = bagi
  • matə = mata
  • mavat = berat
  • mɔrɛʔ = potong
  • mɔto = ikat
  • məkə|liŋo = dengar
  • məpɔk = busuk
  • miriʔ = baring
  • mo:lo = aliran
  • mo:noŋ = ludah
  • mori = masak
  • munaŋ = potong
  • murip = hidup
  • murok = duduk
  • musiŋ = tikus
  • ñahaŋ = kuning
  • ñahaŋ = hijau
  • ñamok = nyamuk
  • naŋi = nangis
  • ñapit = jahit
  • navuŋ = berenang
  • ñaʔan = tidak
  • nəkariŋ = berdiri
  • nimak = tembak
  • nirɔk = gigit
  • no:mɛt = peras
  • nolɛ = laki-laki
  • nuruʔ = minum
  • nutaʔ = muntah
  • nutoŋ = bakar
  • ŋa|gəm = pegang
  • ŋala = pegang
  • ŋali = gali
  • ŋamət = garuk
  • ŋasen = lempar
  • ŋavə = bunuh
  • ŋəhinat = bernafas
  • ŋəlihun = kerja
  • ŋəpalu = tusuk, menusuk
  • ŋəranaʔ = luas
  • ŋəsinʊk = hisap
  • ŋiap = hitung
  • onama = kapan?
  • pəkatuŋ = bengkak
  • pelekɔt = belok
  • pepeaŋ = belok
  • pətavuŋ = basah
  • pikin = pikir
  • piʔaŋ = dan
  • pun = di
  • purɛt = burung
  • pusan = tertawa
  • rodziɔt = kotor
  • salit = angin
  • sawɛ: = ular
  • sɛlɛpoa bawaŋ = laba-laba
  • səmaraŋ = terbang
  • si:vən = sempit
  • siə = garam
  • sone = suami
  • sone = istri
  • suaŋ = dalam, di dalam
  • suŋ = telinga
  • taduŋ = jalan / jalur
  • takən = kayu
  • takuŋ = danau
  • taloy = telur
  • tanaʔ = bumi / tanah
  • tasay = kusam, tumpul
  • tau = kanan
  • taun = tahun
  • tɔkan = tua
  • tɔlaŋ = tulang
  • tɔraʔ = perut
  • teani = kita
  • təluhi-luhi = semua
  • tipay = datang
  • trari = tali
  • tugun = rokok
  • turuy = tidur
  • tuʔan = kayu / hutan
  • uhak = putih
  • ukɛy = ekor
  • uru = rumput
  • uruŋ = hidung
  • utɔk = kepala
  • uva = baru
  • uvow = debu
  • ʔɛn = dia

bilangan:
  • itup = satu
  • duə = dua
  • talu = tiga
  • apat = empat
  • ? = lima
  • ? = enam
  • ? = tujuh
  • ? = delapan
  • ? = sembilan
  • ? = sepuluh
  • ? = duapuluh
  • ? = limapuluh
  • ? = seratus
  • ? = seribu

-----------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:
- language.psy.auckland.ac.nz
- wikipedia
- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Dayak Modang

Bahasa Dayak Modang, adalah sebuah bahasa yang dipertuturkan oleh Suku Dayak Modang dan Suku Dayak Wehea di Kalimantan Timur, Indonesia.

Bahasa Modang terdiri atas beberapa dialek, antara lain:
  • Kelingan (Long Wai, Long We)
  • Long Glat
  • Long Bento’
  • Benehes
  • Nehes Liah Bing (Suku Dayak Wehea)

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sarawakan Utara: Kayan-Kenyah: Kayanic: Modang

Kamus:
  • ak = buruk
  • akai kayu = akar
  • am = tidak
  • bang = jika
  • bɛa = mendaki, manjat
  • bə'as = tua
  • bəhat = berat
  • bəlngin = pasir
  • bla' = dingin
  • bléang = luas
  • blom = hidup
  • blu|n = bulu
  • bo' həwun = awan
  • bu' = tumbuh
  • dɛa = hari
  • dlay = guntur
  • dlu' = jauh
  • du' = kepala
  • ə = benar, betul
  • əlap = lain
  • əmbə = buka, ungkap
  • əmdya' = pendek
  • əmnas = hangat
  • əmnɛa = berjalan kaki
  • əmnul = aliran
  • əmpa' = kunyah
  • əmpə = hantam
  • əmpi|n = mimpi
  • əndam = tanaman
  • əndu' = tidur
  • əndung = potong
  • əngkam = pegang
  • əngkə = sembunyi
  • əngkɛa = mencuri
  • ənjik = hisap
  • ənjo' = berenang
  • ənkiɛt = gali
  • ənli' = lihat
  • ənliə = beli
  • ənsə = hitung
  • ənsiə = berkata
  • ənsiəl = lempar
  • ənta' = bagi
  • əntəp = gigit
  • əntoh = tusuk, menusuk
  • əntong = pukul
  • əntua' = muntah
  • əntung = bakar
  • əpoɛ = api
  • əwa = abu
  • əwɛa = tikus
  • guak = buah
  • guang lung = hidung
  • guang wa' = mulut
  • gwɛ = tangan
  • hanguy = air
  • hay = datang
  • hɛ' = siapa?
  • həjə' = garam
  • hətaɛ = hati
  • hətin = daun
  • hu' = makan
  • jə'an = dekat
  • kas = baik
  • kəhwang = kering
  • kəjah = panjang
  • kəjə = kayu
  • kəjun məl = belakang
  • kəlnan = leher
  • kəlnyə|n = telinga
  • kəlo' = tertawa
  • kə'ok = kusam, tumpul
  • kəpit = sayap
  • kəslang = cacing (cacing tanah)
  • kih = ekor
  • ku = saya
  • kuy = aku
  • kwə = gigi
  • ky' = engkau
  • la = di
  • laa = rumput
  • laés = kulit
  • lah = jalan / jalur
  • lamaɛ = dalam, di dalam
  • las = kayu / hutan
  • lə'a = darah
  • lədoh = perempuan
  • lə'ip = bahu
  • ləkaɛ = laki-laki
  • ləmuk = nyamuk
  • lɛng tlung = berburu
  • lɛng'ak = sakit
  • ləngɛt = langit
  • ləni' = lemak / minyak
  • ləwas = mati
  • luy = kiri
  • lwaut = laut
  • mà|n = ayah
  • maɛdəm = malam
  • may = kami
  • mbu = endus, mencium bau
  • mbu tup = busuk
  • mdo' = belok
  • mə'a = kanan
  • məhling = baru
  • mək = minum
  • məklung = putih
  • məldung = hitam
  • məlhɛang = merah
  • məlmah = kotor
  • mə'muk = sempit
  • mənah = tembak
  • məng bop = kabut
  • mənghom = hijau
  • məngsɛa = kuning
  • məngsɛak = masak
  • mətaɛ = bunuh
  • min = rumah
  • mléang = terbang
  • mləm = busuk
  • mna' = bumi / tanah
  • mnuk = burung
  • msow = rumah
  • mta|n = mata
  • mun = makan
  • na'hu' = kerja
  • nɛ = ini
  • nə' = tua
  • nə'at = tajam
  • nɛək = anak
  • nəhut = jahit
  • nəkjang = berdiri
  • nəma = kapan?
  • nəmuak = berpikir
  • nən = apa?
  • nəngɛs = nangis
  • nəp = tiup
  • nəploa' = ludah
  • ngəhjing = dengar
  • ngəjəb = garuk
  • ngəla' = berbaring
  • ngəlan = nama
  • ngəli' = pilih
  • ngəpas = ikat, kencangkan
  • ngəpis = peras
  • ngəs ngiang = bernafas
  • ngo = duduk
  • nguə = menguap
  • nong = petir
  • nyɛ = debu
  • nyə|n = ibu
  • pə' = ular
  • pis = tipis
  • pkung = danau
  • pkut = takut
  • plas = sakit
  • plung = bengkak
  • ptɛng = tahu, mengetahui
  • pwun = besar
  • rɛs = kaki
  • sah = mereka
  • sɛ|n = daging
  • sə'ɛh = malu
  • səgwən = suami
  • səgwən = istri
  • selay = jarum
  • səlguak = laba-laba
  • səpɛa = atap
  • səwʊn = orang / manusia
  • siən = hujan
  • sih = dia
  • sliəp = bunga
  • so' = kecil
  • so|n = rokok
  • soh = perut
  • sung = daun
  • tabuang = semua
  • tam = kita
  • tə = kutu
  • tə'ɛak = jatuh
  • təlon = tali
  • təmà = mana?
  • təmang = tebal
  • təmaw = mana?
  • tə'on = tahun
  • tium tabuang = anda
  • tla' = lidah
  • tləɛ = tali
  • tloh = telur
  • tluang = tulang
  • tlung = anjing
  • tŭ|bɛa = di atas
  • tu|y = bahwa
  • tuang = tulang
  • tuk = ikan
  • tuntə' = bintang
  • tŭtya' = di bawah
  • wan = dan
  • wəhɛə = angin
  • wəkɛat = akar
  • wəllun = bulan
  • wəsà' = basah
  • wət kuən = usus
  • wətà = batu
  • wi' = susu, payudara
  • wok = rambut
  • yitmaw = bagaimana?

bilangan:
  • siah = satu
  • ləgə' = dua
  • ətla = tiga
  • paét = empat
  • ? = lima
  • ? = enam
  • ? = tujuh
  • ? = delapan
  • ? = sembilan
  • ? = sepuluh
  • ? = duapuluh
  • ? = limapuluh
  • ? = seratus
  • ? = seribu

-----------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng

sumber:
- language.psy.auckland.ac.nz
- wikipedia

- kompas.com
- dan beberapa sumber lain

Bahasa Yakan

Bahasa Yakan, adalah bahasa yang diucapkan oleh suku Yakan di pulau Basilan, sebelah selatan kepulauan Sulu, Filipina. Bahasa Yakan, menurut Jundam, 1983: 7-8, merupakan variasi dari bahasa Sinama Samal dan bahasa Tausug. Bahasa Yakan juga masih berkerabat dengan bahasa-bahasa Dayak di Kalimantan, terutama dengan bahasa Dayak Bukit dan Dayak Bajau, sehingga bahasa Yakan dikelompokkan ke dalam kelompok bahasa Borneo Utara. Sedangkan suku Yakan sendiri menurut para peneliti berasal dari keturunan suku Dayak Bukit dan Dayak Bajau, yang bermigrasi ke pulau Basilan Filipina.

Klasifikasi: Austronesian: Malayo-Polynesian: Borneo Utara: Sabahan: Paitanic: Yakan

Kamus:
  • abu = abu
  • aku = aku, saya
  • alen = nama
  • anak = anak
  • anda = istri
  • antag = mana?
  • asin = garam
  • asu = anjing
  • aʔa = orang / manusia
  • baha = bahu
  • bahaʔ = bengkak
  • bahiʔ = tua
  • baŋ = jika
  • basseʔ = basah
  • batu = batu
  • bayu = menghantam
  • baʔahu = baru
  • begumbun = debu
  • behe = mulut
  • belili = rumput
  • beliu = angin
  • bella = masak
  • belli = beli
  • bennal = benar, betul
  • betteŋ = perut
  • bettis = kaki
  • bibaŋ = kiri
  • binaniŋ = kuning
  • binonoʔ = tusuk, menusuk
  • bira = belok
  • bituʔun = bintang
  • bohat = berat
  • boheʔ = air
  • bonoʔ = bunuh
  • buaʔ = hati
  • buaʔ = buah
  • buhuk = busuk
  • bukut = belakang
  • bulak = bumi / tanah
  • bulan = bulan
  • bulu = bulu
  • buu kook = rambut
  • dalum = jarum
  • dawen = daun
  • dellaʔ = lidah
  • dende = perempuan
  • di = di
  • di-alem = dalam, di dalam
  • di-ataʔ = di atas
  • di-awaʔ = di bawah
  • dikiʔ = kecil
  • duk = dan
  • dumaʔin = tidak
  • ebbut = api
  • eddek = tanaman
  • eggas = bakar
  • ella = suami
  • ellew = hari
  • ellum = hidup
  • eŋko = ekor
  • gabun = awan
  • gadduŋ = hijau
  • gamut = akar
  • gaŋu = kering
  • gaʔi = tidak
  • gulaŋan = kayu / hutan
  • haggut = dingin
  • haje = besar
  • hamut = endus, mencium bau
  • hap = baik
  • hatul = baik
  • hinaŋ = kerja
  • ian = bahwa
  • iaʔ = malu
  • ie = dia
  • impen = gigi
  • ine = apa?
  • ini|n = ini
  • inum = minum
  • iŋge = mana?
  • iŋket = ikat
  • isi = daging / daging
  • ittem = hitam
  • ituŋ = hitung
  • ituʔ = bahwa
  • kakan = makan
  • kalih = gali
  • kami = kami
  • kanawan = kanan
  • kayu = kayu
  • kaʔam = anda
  • kaʔu = engkau
  • kekkeb = gigit
  • kelloŋ = leher
  • kemmut = nyamuk
  • kemon = semua
  • kenna = ikan
  • kepak = bagi
  • kimmat = pikir
  • kinaputan = pegang
  • kiput = sempit
  • kita = kita
  • kite = lihat
  • kok = kepala
  • koko' = laba-laba
  • kuit = kulit
  • kukut = garuk
  • kutu = kutu
  • laboʔ = jatuh
  • lahaʔ = darah
  • lajab = luas
  • lalan = jalan / jalur
  • lalat = petir
  • laŋi = berenang
  • laŋit = langit
  • layaŋ = terbang
  • laʔat = buruk, jahat
  • laʔit = jahit
  • lege = kotor
  • lella = laki-laki
  • lemmek = lemak / minyak
  • lemmiʔ = kotor
  • leŋŋan = jalan kaki
  • lubid = tali
  • lugung = guntur
  • luha = luas
  • luka = buka, ungkap
  • lumaʔ = rumah
  • luraʔ = ludah
  • mag-napas = bernafas
  • mag-poloŋ = potong
  • manuk-manuk = burung
  • maŋan = makan
  • mata = mata
  • -matey = mati
  • mellek = tikus
  • nipis = tipis
  • olet = cacing (cacing tanah)
  • pabak = baring
  • panas = hangat
  • panaʔik = mendaki, manjat
  • pandak = pendek
  • panhut = berburu
  • paŋey = cabang
  • papaʔ = kunyah
  • paʔin = berkata
  • peneʔ = pilih
  • peppik = sayap
  • peyat = merah
  • pikil = pikir
  • pitu = datang
  • pogpog = pukul
  • poteʔ = putih
  • pugad = telur
  • saki = sakit
  • sama = ayah
  • saŋem = malam
  • sapew = atap
  • sawe = ular
  • saye = tertawa
  • saʔi = ibu
  • saʔiŋge = bagaimana?
  • seddi [li] = lain
  • selluy = aliran
  • sessep = hisap
  • si = di
  • sie = mereka
  • sine = siapa?
  • subuk = tebal
  • sulig = tumbuh
  • sumian = kapan?
  • sumpiŋ = bunga
  • susu = susu, payudara
  • tabid = peras
  • tahaʔ = panjang
  • tahik = laut
  • -takale = dengar
  • tala = jauh
  • talem = tajam
  • tampul = kusam, tumpul
  • tanem = tanaman
  • tangkew = mencuri
  • taŋan = tangan
  • taŋis = nangis
  • tapit = dekat
  • tapuk = sembunyi
  • tayiŋe = telinga
  • taʔo = tahu, mengetahui
  • teginep = mimpi
  • teŋge = berdiri
  • teuaʔ = pukul
  • tibag = lempar
  • tibuʔuk = semua
  • tihup = tiup
  • timbak = tembak
  • tinalew = takut
  • tinaʔi = usus
  • tiŋkoʔ = duduk
  • tohoʔ = kering
  • tolaŋ = tulang
  • toʔo = betul
  • tuhun = tahun
  • tuli = tidur
  • tumbuʔ = tumbuh
  • tuʔun = benar, betul
  • ulan = hujan
  • umbu = rokok
  • umus = pasir
  • untul = baik
  • uŋ = hidung
  • usik = masak
  • utaʔ = muntah

bilangan:
  • issaʔ = satu
  • duwe = dua
  • tellu = tiga
  • ampat = empat
  • lime = lima
  • ennem = enam
  • pitu' = tujuh
  • walu' = delapan
  • siyam = sembilan
  • sempū' = sepuluh
  • duwempū' = duapuluh
  • limempū' = limapuluh
  • da hatus = seratus
  • de ngibu = seribu

-----------
keterangan:
- ʔ = '
- ŋ = ng


sumber:
- language.psy.auckland.ac.nz
- wikipedia
- kaltim.antaranews.com
- dan beberapa sumber lain